YAPILANDIRMACI ÖÐRENME VE ÖÐRETÝME
ELEÞTÝREL BÝR YAKLAÞIM

Dr. Nurettin Þimþek
Ankara Üniversitesi

Özet

Daha çok felsefi yönü aðýr basan yapýlandýrmacýlýk son dönem eðitim bilimleri literatüründe önemli bir tartýþma konusu haline geldi. Nesnel bilgiyi tümüyle ya da büyük oranda reddeden bu yaklaþým; uzlaþmayý, iþbirliðini, kültürü, bilginin deðiþkenlik, geçicilik ve durumsallýðýný temel almakta, öznellik ve göreliliði vazgeçilmez ilkeler olarak sunmakta; uluslararasý literatürde benimsendiði kadar tepki de çekmekte, önemsendiði kadar hafife de alýnmaktadýr. Taraftarlarýnýn aksine kimileri bu yaklaþýmý “yeni þiþede eski þarap” ya da “test edilemez denenceler” bütünü olarak nitelerken, “hayal gücünün gerçeðe tercihi” þeklinde özetleyenler de vardýr.

Türkiye’de tanýtma ve nesnel araþtýrmalara konu etmeye dönük az sayýdaki çalýþma bir yana, ilgili çalýþmalarýn önemli bir kýsmý, “yapýlandýrmacýlýk iyidir” türü, denence görünümlü sayýltýlarla baþlayýp, doðrulamaya uygun sistematik içinde ayný savý yeniden üretmekten öteye geçmemektedir. Oysa okullarda uygulanmaya baþlamasý öncesinde, bu yaklaþýmýn olasý etkilerini kestirmeye olanak verebilecek türden tartýþma ve tarafsýz araþtýrmalara gereksinim vardýr.

Bu makalenin amacý eðitim bilimcileri ve uygulayýcýlarý yapýlandýrmacýlýðýn eleþtirel bir gözle incelenmesine davet etmek ve tartýþmaya açýk bir örnek sunmaktýr. Çalýþmada yapýlandýrmacýlýk, onu benimsetmeye ve meþrulaþtýrmaya çalýþanlar kadar, eleþtirip karþý çýkanlarýn görüþlerine de yer verilerek irdelenmiþtir. Bir yandan yapýlandýrmacý yaklaþýmýn felsefi ve psikolojik dayanaklarý irdelenirken, diðer yandan bu yaklaþýma iliþkin sorunlar ortaya konulmaya çalýþýlmýþtýr.

Anahtar Sözcükler
Yapýlandýrmacýlýk, öðretim tasarýmý, araþtýrma tasarýmý, sorunlar, eleþtiriler.

TAM METIN